Chữ ký số cá nhân và tài khoản định danh điện tử đều phục vụ giao dịch trong môi trường số nhưng không phải là một và cũng không thay thế cho nhau. Tài khoản định danh điện tử chủ yếu dùng để xác thực danh tính, đăng nhập và sử dụng các dịch vụ trực tuyến; trong khi chữ ký số được sử dụng để ký và xác nhận nội dung của tài liệu, hồ sơ, thông điệp dữ liệu điện tử. Cùng BHXH giải đáp thông tin ngay dưới đây nhé.
1. Chữ ký số cá nhân và tài khoản định danh điện tử là gì?
1.1. Chữ ký số cá nhân
Chữ ký số cá nhân là một dạng chữ ký điện tử được sử dụng để xác nhận người ký và sự chấp thuận của người đó đối với nội dung thông điệp dữ liệu. Chữ ký số được tạo và xác thực dựa trên chứng thư số, khóa bí mật và các phương thức kỹ thuật tương ứng.
Theo Luật Giao dịch điện tử 2023, chữ ký điện tử có khả năng xác nhận người ký và sự chấp thuận của người đó đối với nội dung thông điệp dữ liệu. Khi pháp luật yêu cầu văn bản phải có chữ ký, yêu cầu này có thể được đáp ứng nếu chữ ký điện tử được sử dụng đáp ứng các điều kiện luật định.
Hiểu đơn giản, chữ ký số cá nhân trả lời cho câu hỏi: “Ai đã ký và người đó có chấp thuận nội dung được ký hay không?” Chữ ký số cá nhân có thể được sử dụng trong các giao dịch, hồ sơ và tài liệu điện tử khi phương thức này được pháp luật hoặc các bên trong giao dịch lựa chọn, yêu cầu.
Chữ ký số cá nhân khác biệt hoàn toàn tài khoản định danh điện tử.
1.2. Tài khoản định danh điện tử
Tài khoản định danh điện tử được thiết lập trên hệ thống định danh và xác thực điện tử, nhằm gắn danh tính điện tử với chủ thể và phục vụ việc xác thực trong môi trường số.
Nghị định 69/2024/NĐ-CP quy định về định danh và xác thực điện tử, trong đó có việc cấp tài khoản định danh điện tử cho công dân Việt Nam, cơ quan, tổ chức và một số chủ thể khác theo quy định.
Đối với công dân, tài khoản định danh điện tử được sử dụng thông qua ứng dụng định danh quốc gia VNeID và có thể phục vụ việc đăng nhập, xác thực, khai thác thông tin, giấy tờ và các tiện ích được kết nối theo quy định.
Hiểu đơn giản, tài khoản định danh điện tử trả lời cho câu hỏi: “Bạn là ai trong môi trường điện tử?” Như vậy, ngay từ bản chất, hai công cụ đã có sự khác biệt: một bên tập trung vào định danh, xác thực; một bên tập trung vào ký và xác nhận nội dung giao dịch điện tử.
2. So sánh chữ ký số cá nhân và tài khoản định danh điện tử
So sánh sự khác biệt giữa chữ ký số cá nhân và tài khoản định danh điện tử.
Hai công cụ có thể được sử dụng trong cùng hệ sinh thái giao dịch điện tử nhưng không đồng nhất về chức năng. Chẳng hạn, một hệ thống có thể yêu cầu người dùng đăng nhập hoặc xác thực danh tính bằng tài khoản định danh điện tử, sau đó thực hiện một thao tác ký điện tử nếu thủ tục đó có yêu cầu.
3. Chữ ký số cá nhân và tài khoản định danh điện tử có thay thế nhau không?
Không. Hai công cụ có chức năng khác nhau nên không thể thay thế cho nhau được.
3.1. Khi nào nên sử dụng tài khoản định danh điện tử?
Tài khoản định danh điện tử phù hợp khi người dùng cần:
- Đăng nhập và xác thực trên các hệ thống có hỗ trợ tài khoản định danh điện tử.
- Thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến có yêu cầu xác thực danh tính.
- Khai thác thông tin, giấy tờ và các tiện ích đã được tích hợp theo quy định.
- Sử dụng danh tính điện tử để thực hiện các giao dịch trên những hệ thống được kết nối.
3.2. Khi nào nên sử dụng chữ ký số cá nhân?
Chữ ký số cá nhân phù hợp khi người dùng cần ký xác nhận vào hồ sơ, tài liệu hoặc thông điệp dữ liệu điện tử như:
- Ký hợp đồng điện tử.
- Ký hồ sơ, tài liệu điện tử.
- Thực hiện các giao dịch điện tử có yêu cầu chữ ký số.
- Kê khai hoặc thực hiện các thủ tục trực tuyến mà hệ thống yêu cầu sử dụng chữ ký số cá nhân.
3.3. Có thể dùng cả chữ ký số và VNeID không?
Có. Hai công cụ có thể bổ trợ cho nhau nếu quy trình điện tử hỗ trợ cả hai phương thức.
Ví dụ, người dùng có thể sử dụng tài khoản định danh điện tử để xác thực hoặc đăng nhập vào một hệ thống, trong khi chữ ký số được sử dụng ở bước ký hồ sơ nếu thủ tục yêu cầu.
Tóm lại, chữ ký số cá nhân và tài khoản định danh điện tử là hai công cụ khác nhau, không thể mặc nhiên thay thế cho nhau. Hiểu đúng sự khác biệt này giúp cá nhân lựa chọn đúng phương thức khi thực hiện dịch vụ công, ký hồ sơ, hợp đồng và các giao dịch điện tử, đồng thời tránh nhầm lẫn giữa việc xác thực danh tính và ký điện tử.