Hai khái niệm được nhắc đến rất nhiều trong quá trình chuyển đổi số đó là chữ ký số cá nhân và tài khoản định danh điện tử (VNeID). Không ít người cho rằng hai công cụ này là một hoặc có thể thay thế hoàn toàn cho nhau. Tuy nhiên, trên thực tế, chữ ký số cá nhân và VNeID có chức năng riêng biệt, nhưng lại có mối liên hệ chặt chẽ trong việc xác thực danh tính và thực hiện giao dịch điện tử. Cùng BHXH tham khảo nội dung ngày dưới đây nhé.
1. Hiểu rõ về chữ ký số cá nhân và tài khoản định danh điện tử (VNeID)
Trước khi làm rõ mối liên hệ giữa chữ ký số cá nhân và tài khoản định danh điện tử, người dùng cần hiểu rõ
1.1. Chữ ký số cá nhân là gì?
Chữ ký số cá nhân là một dạng chữ ký điện tử sử dụng thuật toán khóa không đối xứng, gồm khóa bí mật và khóa công khai, trong đó khóa bí mật được dùng để ký số và khóa công khai được dùng để kiểm tra chữ ký số, chữ ký số này gắn với danh tính của một cá nhân cụ thể cho phép người dùng xác định danh tính.
Hiểu rõ chữ ký số cá nhân và tài khoản định danh.
Chữ ký số cá nhân bảo đảm tính xác thực, tính toàn vẹn và tính chống chối bỏ nhưng không bảo đảm tính bí mật của thông điệp dữ liệu có thể dùng để:
- Ký các văn bản, hợp đồng điện tử;
- Ký hồ sơ khai thuế, bảo hiểm xã hội;
- Ký tài liệu hành chính trực tuyến;
- Ký các giao dịch điện tử có yêu cầu giá trị pháp lý;
- Xác nhận tính toàn vẹn và nguồn gốc của dữ liệu điện tử.
Theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử, chữ ký số hợp lệ có giá trị pháp lý tương đương chữ ký tay trong nhiều trường hợp.
1.2. Tài khoản định danh điện tử (VNeID là gì?
Tài khoản định danh điện tử (VNeID) là tài khoản do cơ quan có thẩm quyền cấp cho công dân Việt Nam hoặc người nước ngoài cư trú tại Việt Nam nhằm xác thực danh tính trên môi trường điện tử.
Thông qua ứng dụng VNeID, người dân có thể:
- Xác thực thông tin cá nhân khi thực hiện thủ tục hành chính;
- Sử dụng các giấy tờ điện tử tích hợp như căn cước công dân, giấy phép lái xe, bảo hiểm y tế;
- Thực hiện dịch vụ công trực tuyến;
- Khai báo, đăng ký hoặc xác nhận thông tin với cơ quan nhà nước;
- Truy cập các nền tảng số yêu cầu xác thực danh tính.
Có thể hiểu, VNeID đóng vai trò là “chứng minh thư số” của công dân trong môi trường điện tử.
2. Chữ ký số cá nhân và tài khoản định danh điện tử VNeID là hai phương tiện khác nhau dùng để định danh?
Mặc dù chữ ký số cá nhân và tài khoản định danh điện tử đều phục vụ hoạt động giao dịch điện tử, nhưng hai công cụ này có chức năng hoàn toàn khác nhau. Dưới đây là so sánh giữa chữ ký số cá nhân và tài khoản định danh điện tử để người dùng được rõ hơn.
| TIÊU CHÍ | VNEID | CHỮ KÝ SỐ CÁ NHÂN |
| Chức năng chính | Xác thực danh tính điện tử | Ký và xác nhận giao dịch điện tử |
| Cơ quan quản lý | Bộ Công an | Tổ chức cung cấp dịch vụ chứng thực chữ ký số được cấp phép |
| Giá trị pháp lý | Chứng minh danh tính điện tử | Thay thế chữ ký tay trong giao dịch điện tử |
| Mục đích sử dụng | Đăng nhập, xác thực thông tin | Ký văn bản, hợp đồng, hồ sơ điện tử |
Nói cách khác, VNeID giúp xác nhận “bạn là ai”, còn chữ ký số cá nhân giúp xác nhận “bạn đồng ý và chịu trách nhiệm với nội dung đã ký”.
3. Mối liên hệ giữa chữ ký số cá nhân và tài khoản định doanh điện tử VNeID
Mặc dù không thay thế cho nhau, nhưng chữ ký số cá nhân và VNeID ngày càng được tích hợp và liên thông trong nhiều dịch vụ số.
3.1. VNeID hỗ trợ xác thực người đăng ký chữ ký số
Khi đăng ký cấp chữ ký số cá nhân, nhiều nhà cung cấp dịch vụ hiện nay đã tích hợp phương thức xác thực thông tin thông qua dữ liệu định danh điện tử. Nhờ đó mà giúp giảm thời gian đối chiếu giấy tờ, hạn chế nguy cơ giả mạo danh tính. Đồng thời, giúp đơn giản hóa quy trình cấp phát chứng thư số và nâng cao độ tin cậy của thông tin người dùng.
3.2. VNeID là nền tảng xác thực trong các giao dịch điện tử
Nhiều cổng dịch vụ công và hệ thống điện tử hiện nay cho phép người dân đăng nhập bằng tài khoản VNeID trước khi thực hiện ký số trên hồ sơ hoặc tài liệu.
Quy trình thường diễn ra như sau:
Người dùng đăng nhập bằng tài khoản VNeID => Hệ thống xác thực danh tính;
=> Người dùng sử dụng chữ ký số cá nhân để ký hồ sơ => Hồ sơ được gửi đến cơ quan hoặc tổ chức tiếp nhận.
Nhờ sự kết hợp này, giao dịch điện tử vừa đảm bảo xác thực danh tính, vừa bảo đảm giá trị pháp lý của nội dung ký kết.
Một số thủ tục điện tử yêu cầu sử dụng đồng thời VNeID và chữ ký số
Hiện nay, nhiều dịch vụ trực tuyến đang hướng tới việc kết hợp hai công cụ này, chẳng hạn:
- Ký hợp đồng điện tử;
- Kê khai và nộp thuế điện tử;
- Thực hiện thủ tục đăng ký kinh doanh trực tuyến;
- Ký hồ sơ bảo hiểm xã hội điện tử;
- Thực hiện dịch vụ công mức độ cao;
- Giao dịch tài chính và ngân hàng số.
Đặc biệt, theo lộ trình chuyển đổi số của cơ quan nhà nước, vai trò của VNeID và chữ ký số cá nhân sẽ ngày càng được mở rộng trong các hoạt động giao dịch điện tử của công dân.
>>> Xem thêm: đăng ký chữ ký số, dịch vụ chữ ký số.
4. Có cần đăng ký chữ ký số cá nhân không nếu đã có VNeID?
Mối liên hệ giữa chữ ký số cá nhân và tài khoản định danh.
Việc sở hữu tài khoản VNeID không đồng nghĩa với việc người dân đã có chữ ký số cá nhân. VNeID chỉ có thể đáp ứng nhu cầu ở một số lĩnh vực nhất định như:
- Đăng nhập dịch vụ công;
- Xác thực thông tin cá nhân;
- Sử dụng giấy tờ điện tử tích hợp;
Tuy nhiên, đối với một số các lĩnh vực khác vẫn cần thực hiện ký số và dùng tới chữ ký số cá nhân theo quy định của pháp luật về giao dịch số như:
- Ký hợp đồng điện tử;
- Ký hồ sơ trực tuyến;
- Ký văn bản có giá trị pháp lý;
Như vậy, việc sử dụng VNeID không thể thay thế được việc sử dụng chữ ký số cá nhân. Người dân, đặc biệt là những cá nhân làm trong lĩnh vực kinh doanh vẫn cần đăng ký và sử dụng chữ ký số cá nhân để có thể thực hiện giao dịch điện tử theo đúng quy định và tránh các rủi ro không đáng có.
Chữ ký số cá nhân và tài khoản định danh điện tử VNeID là hai công cụ có chức năng khác nhau nhưng bổ trợ lẫn nhau trong hệ sinh thái giao dịch điện tử hiện đại. Nếu VNeID giúp xác thực danh tính của người dùng trên môi trường số thì chữ ký số cá nhân là công cụ xác nhận ý chí và trách nhiệm pháp lý đối với các văn bản, giao dịch điện tử. Trong bối cảnh chuyển đổi số đang được đẩy mạnh trên phạm vi toàn quốc, việc hiểu rõ và sử dụng hiệu quả cả VNeID lẫn chữ ký số cá nhân sẽ giúp người dân tiếp cận các dịch vụ số thuận lợi hơn, đồng thời bảo đảm tính an toàn và giá trị pháp lý cho mọi giao dịch trực tuyến.