Trong hoạt động đấu thầu và quản lý dự án, việc lựa chọn loại hợp đồng phù hợp đóng vai trò quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả tài chính và kiểm soát rủi ro của các bên. Hai loại hợp đồng phổ biến nhất hiện nay là hợp đồng trọn gói và hợp đồng theo đơn giá cố định. Bài viết dưới đây BHXH sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về khái niệm, đặc điểm cũng như cách lựa chọn giữa hai loại hợp đồng này.
Tổng quan về hai loại hợp đồng
1. Khái niệm hợp đồng trọn gói và hợp đồng theo đơn giá cố định
Theo Khoản 1, Điều 64, Luật Đấu thầu 2023, Hợp đồng trọn gói là loại hợp đồng mà trong đó, giá trị hợp đồng được xác định trước và không thay đổi trong suốt quá trình thực hiện, trừ khi có sự kiện bất khả kháng hoặc thay đổi phạm vi công việc. Giá hợp đồng bao gồm toàn bộ chi phí để thực hiện các nghĩa vụ đã xác định rõ về phạm vi, yêu cầu kỹ thuật và thời gian thực hiện.
Căn cứ Khoản 2, Điều 64, Luật Đấu thầu 2023, Hợp đồng theo đơn giá cố định là hợp đồng mà đơn giá cho từng công việc cụ thể được xác định và giữ nguyên trong suốt thời gian thực hiện. Tổng giá trị hợp đồng được tính dựa trên khối lượng công việc thực tế nghiệm thu và đơn giá đã thỏa thuận.
Phân biệt hợp đồng trọn gói và hợp đồng theo đơn giá cố định
2. Đặc điểm hợp đồng trọn gói và hợp đồng theo đơn giá cố định
Đặc điểm chung
Cả hai loại hợp đồng đều được áp dụng trong các gói thầu xây lắp, mua sắm hàng hóa và dịch vụ. Chúng đều có mục tiêu chính là kiểm soát chi phí, đảm bảo tiến độ và chất lượng công việc. Một số đặc điểm chung bao gồm:
- Được quy định cụ thể trong Luật Đấu thầu và các nghị định hướng dẫn.
- Có tính pháp lý rõ ràng, ràng buộc trách nhiệm giữa các bên.
- Phù hợp với các dự án có yêu cầu về kế hoạch tài chính ổn định.
Điểm khác biệt giữa hợp đồng trọn gói và hợp đồng theo đơn giá cố định
| Tiêu chí | Hợp đồng trọn gói | Hợp đồng theo đơn giá cố định |
| Giá trị hợp đồng | Cố định, không thay đổi trong suốt thời gian thực hiện (trừ bất khả kháng, thay đổi phạm vi) | Xác định theo khối lượng nghiệm thu thực tế và đơn giá cố định |
| Khả năng thay đổi giá | Không được điều chỉnh giá dù khối lượng thực tế có thay đổi | Có thể điều chỉnh tổng giá trị nếu khối lượng thực tế khác với dự kiến |
| Rủi ro chi phí | Nhà thầu chịu hoàn toàn rủi ro phát sinh về khối lượng, trượt giá | Chủ đầu tư chịu rủi ro nếu khối lượng phát sinh vượt dự kiến |
| Tính phù hợp | Dự án có phạm vi công việc rõ ràng, ít thay đổi | Dự án có khối lượng khó xác định chính xác từ đầu |
| Cách thanh toán | Theo tỷ lệ % hợp đồng hoặc từng giai đoạn, không yêu cầu xác nhận khối lượng chi tiết | Thanh toán theo khối lượng nghiệm thu và đơn giá cố định |
3. Nên ký hợp đồng trọn gói hay hợp đồng theo đơn giá cố định?
Việc lựa chọn loại hợp đồng nào phụ thuộc vào tính chất, quy mô và mức độ rủi ro của dự án:
- Nên ký hợp đồng trọn gói nếu phạm vi công việc, yêu cầu kỹ thuật và khối lượng công việc đã được xác định rõ ràng, ít có khả năng thay đổi trong quá trình thực hiện. Loại hợp đồng này giúp chủ đầu tư kiểm soát chi phí hiệu quả, tránh vượt ngân sách, đặc biệt phù hợp với các dự án đầu tư công có ngân sách hạn chế và thời gian gấp rút.
- Ngoài ra, hợp đồng trọn gói cũng bắt buộc áp dụng trong một số trường hợp theo quy định pháp luật, ví dụ như: các gói thầu chìa khóa trao tay (EPC, EPC+F), gói thầu có sản phẩm đầu ra xác định rõ, hoặc các trường hợp mà khả năng phát sinh thay đổi về khối lượng, điều kiện thi công là thấp và các bên đã xác định được yếu tố rủi ro ngay từ khâu lập hồ sơ mời thầu. Việc áp dụng hợp đồng trọn gói trong các trường hợp này góp phần đảm bảo tiến độ, chất lượng công trình và giảm thiểu rủi ro tranh chấp.
- Nên ký hợp đồng theo đơn giá cố định trong trường hợp khối lượng công việc thực tế có thể khác với khối lượng dự toán ban đầu, hoặc phạm vi công việc chưa thể xác định một cách đầy đủ. Hợp đồng này tạo sự linh hoạt, phù hợp với các dự án có nhiều yếu tố biến động hoặc cần điều chỉnh theo thực tế thi công.
Hợp đồng trọn gói và hợp đồng theo đơn giá cố định đều có ưu điểm và nhược điểm riêng. Để lựa chọn đúng, các bên cần cân nhắc kỹ lưỡng mức độ rõ ràng của khối lượng công việc, năng lực quản lý rủi ro và khả năng phát sinh thay đổi trong quá trình thực hiện. Việc áp dụng đúng loại hợp đồng sẽ giúp đảm bảo tiến độ, kiểm soát ngân sách và hạn chế tranh chấp phát sinh trong thực tế.