Hợp đồng lao động là nền tảng quan trọng trong quan hệ giữa người lao động và người sử dụng lao động. Theo Bộ luật Lao động 2019, hệ thống pháp luật hiện hành đã rút gọn và thống nhất lại chỉ còn hai loại hợp đồng lao động, giúp doanh nghiệp dễ áp dụng và người lao động dễ theo dõi quyền lợi hơn. Việc nắm rõ có mấy loại hợp đồng lao động, đặc điểm từng loại và quy định tái ký là yếu tố cần thiết để hạn chế rủi ro pháp lý trong quá trình sử dụng lao động.
Hai loại hợp đồng lao động
1. Các loại hợp đồng lao động
Theo quy định tại Khoản 1, Điều 20, Bộ Luật lao động 2019, hợp đồng lao động phải được giao kết theo một trong hai loại sau:
- Hợp đồng lao động không xác định thời hạn: Hai bên giao kết hợp đồng mà không xác định thời hạn và thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng.
- Hợp đồng lao động xác định thời hạn: Hai bên giao kết hợp đồng xác định thời hạn, thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng trong thời gian không quá 36 tháng kể từ thời điểm có hiệu lực của hợp đồng.
Như vậy, theo quy định mới, dù là hợp đồng lao động 6 tháng, 1 năm hay 3 năm…, miễn là các bên xác định được thời hạn, thời điểm chấm dứt hợp đồng, thì đều thuộc loại hợp đồng lao động có xác định thời hạn. Pháp luật hiện hành không còn khái niệm hợp đồng mùa vụ, hợp đồng ngắn hạn hoặc dài hạn như trước đây. Điều này giúp doanh nghiệp và người lao động thống nhất, dễ áp dụng hơn trong thực tiễn.
2. Đặc điểm của các loại hợp đồng lao động
Hợp đồng lao động không xác định thời hạn
2.1 Đặc điểm của hợp đồng lao động không xác định thời hạn
Quy định về thử việc:
Theo Khoản 3, Điều 24, Bộ luật Lao động 2019, các bên có thể thỏa thuận ghi nội dung thử việc trong hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng thử việc riêng. Không có giới hạn về việc có được thử việc hay không khi ký loại hợp đồng này.
Quy định về chấm dứt hợp đồng:
Theo Khoản 2, Điều 35, Bộ Luật lao động 2019, khi đơn phương chấm dứt hợp đồng không xác định thời hạn trong các trường hợp pháp luật cho phép, người sử dụng lao động phải báo trước ít nhất 45 ngày.
Đây là khoảng thời gian dài hơn so với hợp đồng xác định thời hạn, vì loại hợp đồng này có tính ổn định cao, việc chấm dứt đột ngột có thể gây xáo trộn lớn cho người lao động.
Tính tái ký hợp đồng:
Pháp luật cho phép sử dụng hợp đồng xác định thời hạn nhiều lần liên tiếp đối với các đối tượng đặc thù:
- Khoản 1, Điều 149, Bộ Luật lao động 2019: người lao động cao tuổi.
- Khoản 2, Điều 151, Bộ Luật lao động 2019: người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam (thời hạn hợp đồng không vượt quá thời hạn của giấy phép lao động).
Như vậy, trong các trường hợp đặc biệt này, doanh nghiệp không buộc phải chuyển sang hợp đồng không xác định thời hạn.
Hợp đồng lao động có xác định thời hạn
2.2 Đặc điểm của hợp đồng lao động xác định thời hạn
Đây là loại hợp đồng phổ biến trong doanh nghiệp, phù hợp cho giai đoạn thử thách nhân sự, dự án ngắn hạn hoặc công việc có thời điểm kết thúc rõ ràng.
Quy định về thử việc:
Khoản 3, Điều 24, Bộ Luật lao động 2019,quy định: không áp dụng thử việc đối với hợp đồng lao động dưới 1 tháng.
Chuyển đổi sang hợp đồng không xác định thời hạn:
Sau hai lần ký hợp đồng xác định thời hạn, nếu người lao động vẫn tiếp tục làm việc, doanh nghiệp phải chuyển sang hợp đồng không xác định thời hạn, trừ các trường hợp ngoại lệ như người lao động cao tuổi, người lao động nước ngoài, người được thuê làm giám đốc trong doanh nghiệp có vốn nhà nước…
Quy định chấm dứt hợp đồng:
Theo Khoản 1, Điều 35, Bộ Luật lao động 2019, thời hạn báo trước khi chấm dứt hợp đồng xác định thời hạn gồm:
- 30 ngày đối với hợp đồng từ 12–36 tháng
- Ít nhất 03 ngày làm việc đối với hợp đồng dưới 12 tháng
Như vậy, thời hạn báo trước ngắn hơn so với hợp đồng không xác định thời hạn, phản ánh tính linh hoạt của loại hợp đồng này.
Tính tái ký hợp đồng:
Khái niệm tái ký chủ yếu áp dụng cho hợp đồng xác định thời hạn. Doanh nghiệp chỉ được phép ký tối đa 2 lần liên tiếp. Nếu vẫn cần người lao động làm việc sau đó, phải ký hợp đồng không xác định thời hạn, trừ trường hợp đặc biệt.
3. Quy định về tái ký hợp đồng lao động xác định thời hạn
Khoản 2, Điều 20, Bộ luật Lao động 2019 đưa ra cơ chế tái ký hợp đồng lao động như sau:
a) Trong vòng 30 ngày kể từ ngày hợp đồng hết hạn, hai bên phải ký hợp đồng mới. Trong thời gian chưa ký lại, hợp đồng cũ vẫn được gia hạn tạm thời về quyền và nghĩa vụ.
b) Nếu quá thời hạn 30 ngày mà chưa ký hợp đồng mới, hợp đồng xác định thời hạn tự động trở thành hợp đồng không xác định thời hạn. Đây là quy định quan trọng nhằm bảo vệ người lao động tránh việc doanh nghiệp kéo dài hợp đồng ngắn hạn quá mức.
c) Nếu hai bên ký lại hợp đồng xác định thời hạn, thì cũng chỉ được ký thêm 01 lần. Sau lần thứ hai này, nếu người lao động vẫn tiếp tục làm việc, doanh nghiệp bắt buộc phải ký hợp đồng không xác định thời hạn, trừ các trường hợp đặc biệt theo Điều 149, 151 và 177.
Quy định này đảm bảo tính ổn định trong quan hệ lao động và ngăn ngừa tình trạng “luân phiên hợp đồng có thời hạn” để tránh nghĩa vụ với người lao động.
Tóm lại, pháp luật hiện hành quy định chỉ có hai loại hợp đồng lao động: hợp đồng không xác định thời hạn và hợp đồng xác định thời hạn. Mỗi loại có đặc điểm, cách chấm dứt và cơ chế tái ký riêng, tạo cơ sở để doanh nghiệp lựa chọn phù hợp với nhu cầu sử dụng lao động. Việc hiểu rõ những quy định này không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn bảo đảm quyền lợi chính đáng cho người lao động trong suốt quá trình làm việc. Tham khảo BHXH để có những thông tin bổ ích.